Εισαγωγή στο πολιτικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το Ενωσιακό οικοδόμημα είναι δημιούργημα του κράτους και μοιάζει ολοένα και περισσότερο σε αυτό. Ωστόσο, ο προσδιορισμός του τύπου της οργάνωσης την οποία πραγματώνει η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν και παραμένει εξαιρετικά ασαφής τόσο για την επιστήμη όσο και για την πολιτική. Η ασάφεια αυτή επιτείνεται στο μέτρο που το σημερινό Ενωσιακό οικοδόμημα περιλαμβάνει το σύνολο, σχεδόν, των υπαρκτών και παραδεδεγμένων μορφών πολιτικής οργάνωσης (ομοσπονδία, συνομοσπονδία κ.λπ.) με κεντρικό, όμως, γνώρισμα την περίφημη «κοινοτική μέθοδο», της οποίας τα βασικά χαρακτηριστικά θεμελιώνουν την ιδιαιτερότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση τόσο με το κράτος όσο και με τους κλασικούς διεθνείς οργανισμούς.

Αναδύεται, έτσι, μια νέα σύνθετη μορφή οργάνωσης που διαθέτει τα βασικά γνωρίσματα ενός, κατά την εύστοχη διατύπωση του Hix, «πολιτικού συστήματος, αλλά όχι κράτους», το οποίο ενώ υπερβαίνει τα όρια του συγκεντρωτικού και εδαφικά προσδιορισμένου κράτους συνυπάρχει στην εξέλιξή του με τα κρατικά πολιτικά συστήματα των χωρών-μελών που το συγκροτούν.

Με άλλα λόγια, η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης συνιστά το ­διαρκώς εξελισσόμενο πλαίσιο εντός του οποίου το κράτος ως πολιτική οργάνωση μετασχηματίζεται διαμορφώνοντας το πολιτικό σύστημα της Ενωσιακής Ευρώπης και αντιστρόφως.

Υπ’ αυτό το πρίσμα, ο παρών συλλογικός τόμος, ο οποίος διαρθρώνεται σε δύο μέρη, επιχειρεί να εισαγάγει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες στο πολιτικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αφού προηγηθούν δύο κείμενα για την ιστορία και τις θεωρίες της ολοκλήρωσης, στο Μέρος Α αναλύεται το Πολιτικό Σύστημα της Ένωσης σε όλες του τις διαστάσεις, με δέκα κείμενα – θεσμοί, διαδικασίες λήψης και υλοποίησης των αποφάσεων, στοιχεία του δικαίου της Ένωσης-αρμοδιότητες, νομικές πράξεις, Δικαστήριο της Ένωσης - Θεμελιώδη Δικαιώματα, ΟΝΕ, Διοίκηση της Ένωσης, Ομάδες Συμφερόντων και Πολιτικά Κόμματα. Στο Μέρος Β αναλύονται, με δεκαέξι συμβολές, οι βασικές πολιτικές της Ένωσης διαρθρωμένες στην κατά Th. Lowi τυπολογία των δημόσιων πολιτικών – ρυθμιστικές, διανεμητικές/αναδιανεμητικές, καταστατικές. Στο συγγραφικό και διδακτικό αυτό εγχειρίδιο μετέχουν νέοι ερευνητές, λειτουργοί της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης και καθηγητές από πανεπιστήμια της Ελλάδας –Πάντειο, ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, ΟΠΑ, ΠΑΜΑΚ, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου– και ευρωπαϊκά – Hasselt, Erasmus Rotterdam, Warwick.